A A+ A++

Wystawa stała. Fibule

…Czyli niewielkie, metalowe zapinki do spinania szat.

IMG_6749

Pomimo olbrzymiej różnorodności form, mechanizm działania większości z nich był stosunkowo jednolity i bazował na sprężystości drutu, z którego wykonano zapięcie, analogicznie do współczesnych agrafek. W celu spięcia odzieży przetykano igłę zapinki przez wybrane części tkaniny, a jej koniec zaczepiano o haczyk, tzw. pochewkę. Dodatkowo, aby zwiększyć siłę zapięcia początek igły zazwyczaj skręcano w spiralę. Najprostsze konstrukcyjne fibule wykonywano z jednego kawałka drutu; inne cechowały się rozbudowaną formą, nierzadko z zastosowaniem całej gamy znanych ówcześnie technik jubilerskich, np. granulacji, filigranu, niello.

W zależności od regionu, płci, okresu oraz statusu społecznego noszących je osób kształt fibul, a niekiedy też surowiec, z którego je sporządzono, były zróżnicowane. Strój męski zasadniczo cechowała mniejsza liczba zapinek, zazwyczaj ograniczająca się do 1-2 egzemplarzy, ubiór kobiecy  był bardziej urozmaicony z kilkoma, czasami 4-5 fibulami. Bogato zdobione i liczne egzemplarze zrobione z metali szlachetnych charakteryzowały barbarzyńskie elity.

Swoistą cechą fibul była duża zmienność form w stosunkowo krótkich odcinkach czasu. W niektórych przypadkach zawężająca się nawet do życia 1-2 pokoleń. Powoduje to, iż są one jednym z najbardziej wartościowych przedmiotów do studiów nad chronologią epoki żelaza.